Dünya ve Yaşam
Prof. Dr. Latif Kurt, Dr. Ebru Özdeniz, Beste Gizem Özbey, Ayşenur Bölükbaşı
30/05/2018 - 11:28

Türkiye’nin Biyolojik Hazineleri

Gelin, hep birlikte ülkemizin biyolojik hazinelerini keşfedelim!

Ankara çiğdemi (Crocus ancyrensis)

Bazı bitkiler vardır ki hazine niteliğindedir. Her yerde yetişmez, sadece belli bir ülkede ya da bölgede yaşarlar. Ender bulunan, sadece o bölgeye has bu bitkilere “endemik bitkiler” adı verilir.

Gelin, hep birlikte ülkemizin biyolojik hazinelerini keşfedelim!

Oymadere (Achillea gypsicola)

Ülkemizde yaklaşık 9500 çiçekli bitki türü var ve bu özelliğiyle ülkemiz ılıman kuşağın en zengin biyolojik çeşitliliğe sahip ülkelerinden biri. Avrupa kıtasında yaklaşık 11.000 bitki türü olduğunu düşünürsek Türkiye’nin bitki çeşitliliği bakımından bir kıta kadar zengin olduğunu söyleyebiliriz. Türkiye’nin bu özelliği bitkilerin yetişme ortamlarının çeşitliliği, kısa mesafelerde meydana gelen toprak tipi farklılıkları, iklim çeşitliliği, yükselti farkları gibi ekosistem çeşitliliğinden kaynaklanıyor.

Şah civanperçemi (Achillea ketenoglui)

Ülkemizde doğal olarak yetişen bitkilerin tamamı için ‘’Türkiye Florası’’ ifadesi kullanılır. Türkiye’deki bitki türlerinin yaklaşık üçte birini endemik bitkiler oluşturuyor. Bazı ülkelerde bir tane bile endemik bitki bulunmazken ülkemiz zengin bitki çeşitliliği ile dünyanın önemli bölgeleri arasında yer alıyor. Ancak ülkemizin bu ender hazineleri aşırı otlatma, yangın, bilinçsiz yapılaşma gibi nedenlerle tehlike altında. Bu olumsuz faktörler bitki türlerinin yok olmasına bile yol açabiliyor.

Ak kevke (Alyssum niveum)

Nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türleri sınıflandırmak amacıyla Uluslararası Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nin (IUCN) geliştirdiği bir sistem kullanılıyor. Bu sistemde bitki türleri “tükenmiş”, “doğada tükenmiş”, “kritik”, “tehlikede”, “duyarlı”, “tehdide yakın”, “düşük riskli”, “yetersiz verili” ve “değerlendirilmedi” şeklinde sınıflandırılıyor.

Beypazarı geveni (Astragalus beypazaricus)

Ülkelerin ekonomik ve kültürel zenginliklerinin yanı sıra biyolojik zenginlikleri de hayli önemlidir. Bu nedenle Türkiye’nin bitki çeşitliliğinin özellikle endemik türlerin korunması ve bu türlerin nesillerinin devamlılığının sağlanması için hepimiz yapabileceği şeyler var. Bu güzelliklerin farkına varabilmek için bakmak yeterli değil, onları tanımamız da gerekli. Böylece sahip olduğumuz hazineyi koruyabiliriz.

Ankara çiğdemi (Crocus ancyrensis)

Ülkemizde yılda yaklaşık 50 bitki türü keşfediliyor. Bu, haftada bir yeni bitki türü bulunması demek. Henüz bilinmeyen ender bitkiler ise doğada keşfedilmeyi bekliyor.

Haydi siz de doğaya çıkın ve endemik bitkileri arayın. Belki bir gün siz de yeni bir tür keşfedebilirsiniz.

Verbascum ancyritanum

 

Fotoğraflar:
Prof. Dr. Latif Kurt
 
Kaynak:
Güner, A. ve ark., Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler), Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını, 2012.
 
Yazarlar Hakkında:
Prof. Dr. Latif Kurt
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü
 
Dr. Ebru Özdeniz
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi
 
Beste Gizem Özbey
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi
 
Ayşenur Bölükbaşı
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi

Dünya ve Yaşam

Fosiller Dünya’nın geçmişi hakkında önemli bilgiler saklar. Örneğin küresel iklim, Dünya’nın yüzeyinde meydana gelen değişimler ya da Dünya’da geçmişte yaşamış canlılar ve ekosistemler hakkında fosil araştırmaları sayesinde bilgi sahibi olabiliriz.

Beş yıl önce bugün nerede olduğunuzu, ne yaptığınızı, ne yediğinizi veya ne giydiğinizi hatırlıyor musunuz?