Uzay
Prof. Dr. Berahitdin Albayrak - Ekrem Murat Esmer
13/09/2018 - 08:30

Beta Pictoris Sistemini Gözleyen Nanouydu PicSat

2009 yılında Beta Pictoris adlı yıldızın etrafında Jüpiter’den yedi kat daha büyük kütleli bir gezegen keşfedilmişti. 2018 yılının başında uzaya amacı bu sistemi gözlemek olan bir uydu fırlatıldı.

2009 yılında Beta Pictoris adlı yıldızın etrafında Jüpiter’den yedi kat daha büyük kütleli bir gezegen keşfedilmişti. Beta Pictoris b adlı bu gezegenin yıldızının etrafında Satürn’ün Güneş’e olan uzaklığı kadar geniş bir yörüngede ve sistemin oluşumundan kalma artık maddeden oluşan bir diskin içinde dolandığı düşünülüyor.

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/beta_pictoris_.jpg

ESO/A.-M. Lagrange ve ark. - Beta Pictoris sisteminin kızılötesi dalga boyunda ışınlar kaydedilerek elde edilen görüntüsü - Avrupa Güney Gözlemevi (ESO)

2018 yılının başında uzaya amacı bu sistemi gözlemek olan bir uydu fırlatıldı. PicSat adlı bu uydu, 3U model bir nanouydu (kütlesi 1 ile 10 kg arasındaki küçük uydulardır). 3U uydular, kenar uzunlukları 10 cm olan üç küp yapının birleştirilmiş hali olarak düşünebilir. Bu denli küçük olan PicSat’ın içinde bir bilgisayar, bir radyo haberleşme ünitesi, bir teleskop ve güneş panelleri var.

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/picsat_uydusu.jpg

PicSat - PicSat uydusu

PicSat’ın görevi Beta Pictoris sistemini gözlemek ve özellikle 2018 yılında gerçekleşme ihtimali bulunan geçiş olayını yakalayabilmek. Geçiş olayı, bir gezegenin yörünge hareketi esnasında gözlemci ile yıldızının arasına girmesi ve böylece yıldızından gelen ışık miktarının azalmasıdır. Beta Pictoris sisteminde gözlenebileceği düşünülen geçişin tam olarak ne zaman gerçekleşeceği bilinmiyor. Gerçekleşmesi durumunda ise sadece birkaç saat süreceği düşünülüyor. Bu sebeple PicSat’ın sürekli olarak gözlem yapması gerekiyor. Geçiş gözleminin yapılabilmesi durumunda gezegenin boyutları, yoğunluğu ve atmosferinin kimyasal özellikleri gibi bilgilere ulaşılabilecek. Yaklaşık 23 milyon yaşında (kozmolojik ölçekte çok genç) olan Beta Pictoris sistemindeki gezegenin bu özelliklerinin belirlenmesi gezegenlerin oluşum mekanizmalarını açıklamaya çalışan kuramlar açısından büyük önem taşıyor. Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) ve Paris Gözlemevi araştırmacılarının ürettiği PicSat’ın, geçiş gözleminin yanı sıra sistemde bulunması muhtemel kuyrukluyıldızları da araştırması planlanıyor.

 

Yazarlar Hakkında:
 
Prof. Dr. Berahitdin Albayrak
Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü
 
Ekrem Murat Esmer
Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Araştırma Görevlisi

Uzay

24 Kasım’da fırlatılarak Ay yolculuğuna başlayan Chang’e 5 uzay aracı, Çin’in Ay’dan örnek getirmek üzere planlanan ilk uzay görevi. Peki, Ay’ın jeolojik yapısı bize hangi bilgileri sağlıyor?

NASA’ya ait OSIRIS-REx Uzay Aracı, Bennu Asteroidi’nden, Dünya'ya getirmek üzere, örnek aldı.