Uzay
Dr. Mahir E. Ocak
08/02/2016 - 11:50

Dünya’yı Tehdit Eden Dev Kuyrukluyıldızlar

Santorlar olarak adlandırılan gökcisimleri, Güneş Sistemi’nin dış bölgelerinde, kararsız yörüngelerde hareket eden dev kuyrukluyıldızlardır.

Çapları genellikle 50 ile 100 kilometre arasında olan santorlar, Güneş etrafındaki hareketleri sırasında, ara sıra gaz devleri olarak adlandırılan Jüpiter, Uranüs, Satürn ve Neptün’ün yakınından geçerler. Gaz devlerinin büyük kütleçekimi, santorların yörüngelerinde önemli değişikliklere sebep olur. Hatta bazen büyük kütleli gezegenler santorları “yakalar” ve kendi uyduları yaparlar. Örneğin Satürn’ün uydusu Phoebe’nin geçmişte gezegenin çekimine kapılmış bir santor olduğu düşünülüyor.

Gaz devleri bazen de santorların yörüngelerini öyle bir değiştirir ki, bu devasa kuyrukluyıldızlar Güneş Sistemi’nin iç kısımlarına doğru yönelir. Bu gökcisimlerinin bazıları Dünya’yı tehdit eder. Santorların Güneş Sistemi’nin içine doğru sapma sıklıkları kullanılarak yapılan hesaplar, her 40.000-100.000 yılda bir, bir santorun Dünya’nın yörüngesine doğru yöneleceğini gösteriyor. Bu gökcisimlerinin Güneş’e yaklaştıkça ufak parçalara ayrılacağı ve bu parçaların bazılarının Dünya’ya çarpacağı tahmin ediliyor.

Geçmişte doğal çevrede yaşanan olumsuz değişiklikler hakkındaki bilgilerimize dayanılarak, yaklaşık 30.000 yıl önce bir santorun Dünya’yı etkilediği tahmin ediliyor. Bu kuyrukluyıldızın parçalarının çapı, muhtemelen birkaç kilometreye kadar çıkıyordu. Uzak geçmişte yaşanan toplu yok olmaların sebebi de santorlar olabilir. Örneğin 65 milyon yıl önce Dünya’ya çarparak dinozorların neslinin tükenmesine sebep olduğu düşünülen göktaşı, muhtemelen bir santor parçasıydı.

Son otuz yılda santorlar üzerine yapılan bilimsel çalışmalar, bu gökcisimlerinin görece yakın gelecekte de Dünya için önemli bir tehdit olabileceğini gösteriyor.

Uzay

24 Kasım’da fırlatılarak Ay yolculuğuna başlayan Chang’e 5 uzay aracı, Çin’in Ay’dan örnek getirmek üzere planlanan ilk uzay görevi. Peki, Ay’ın jeolojik yapısı bize hangi bilgileri sağlıyor?

NASA’ya ait OSIRIS-REx Uzay Aracı, Bennu Asteroidi’nden, Dünya'ya getirmek üzere, örnek aldı.