Neptün’de İlk Kez Aurora Gözlendi

Hubble Uzay Teleskobu (solda) ile JWUT görüntülerinin birleştirilmiş gösterimi (sağda). Sağ taraftaki beyaz bulutların yanında cam göbeği renginde auroralar görülebiliyor. 

Güneş sistemindeki gezegenlerde gözlenen auroralar, Güneş’ten gelen yüklü ve enerjik parçacıkların gezegenlerin atmosferindeki gazlarla çarpışması sonucu ortaya çıkar. Elektrik yüklü parçacıklar, gezegenin manyetik alanının yönlendirmesiyle, genellikle kutupların yakınındaki veya üst enlemlerdeki atmosferle etkileşerek gazların ışık yaymasına yol açar.

Bugüne kadar yapılan araştırmalarla Neptün’de auroraların varlığına dair bazı bulgular elde edilmişse de auroraları doğrudan görüntülemek mümkün olmamıştı. JWUT’un kızılötesi ışığa duyarlı kameraları sayesinde daha önce Dünya’da ve birkaç gezegende gözlenen auroralar Neptün’de ilk kez görüntülendi. JWUT’un elde ettiği görüntüde aurora cam göbeği renginde görülüyor.

Neptün'de gözlenen aurora Dünya, Jüpiter ve Satürn'de görmeye alıştığımızdan belirgin şekilde farklı. Neptün'ün auroraları, gezegenin yalnızca kuzey ve güney kutuplarında değil ekvatoru civarında da görülüyor. Bu durum, Neptün’ün manyetik ekseninin kendi etrafındaki dönme eksenine göre 47 derece eğik olmasından kaynaklanıyor. Güneş’ten gelen yüklü parçacıkların önemli bölümü manyetik kutuplardan girmeye çalışarak atmosferle etkileştiğinden, auroralar Neptün’ün ekvatoru civarında (coğrafi kutupların uzağında) görüntülendi.

Kaynaklar:

• Melin, H. ve ark., “Discovery of H3+ and infrared aurorae at Neptune with JWST”, Nature Astronomy, https://doi.org/10.1038/s41550-025-02507-9, (2025)
• https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-captures-neptunes-auroras-for-first-time/

Yazar Hakkında:

Prof. Dr. Faruk Soydugan

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümü & Ulupınar Gözlemevi