Fizik-Kimya-Matematik
Namdar Gürsönmez
30/12/2015 - 14:40

Sürtünme Kuvvetini Yenelim

Yaş:
12
Zorluk:
Kolay

Bir cisim, hareket ettiği yüzeyle etkileşir. Bu etkileşimden dolayı harekete karşı bir direnç oluşur.

Temas eden yüzeylerin arasında hareketi zorlaştıracak veya engelleyecek biçimde ortaya çıkan bu etkiye sürtünme kuvveti denir. Bir cismi kaygan yüzeyde hareket ettirmek pürüzlü yüzeylere göre daha kolaydır. Sürtünme kuvveti ne kadar çoksa nesnelerin hareketi o kadar zor olur.

Bu etkinliğimizde sürtünme kuvvetinin etkisini azaltan ve nesnelerin hareketini kolaylaştıran bir düzenek tasarlayacağız.

class=attr__format__media_original

Nelere İhtiyacımız Var?

  • 1 adet köpük tabak
  • 1 adet 10 cm x 5 cm boyutlarında maket karton
  • 1 adet pil yatağı (ikili)
  • 2 adet 1,5 V’luk pil
  • 1 adet 3 V’luk DC motor
  • 15 cm uzunluğunda iletken tel
  • 1 adet plastik pervane
  • 1 adet devre anahtarı
  • Silikon tabancası ve silikon
  • Maket bıçağı
  • Cetvel

 

Uyarı:

Kesici ve delici aletler dikkatli kullanılmalıdır.
Silikon tabancasını kullanırken dikkatli olunmalıdır.

 

Ne Yapıyoruz?

1- Görseldeki gibi köpük tabağın altına plastik pervanenin büyüklüğünde (çapında) bir daire çizelim ve bu kısmı maket bıçağı ile kesip çıkaralım.

class=attr__format__media_original

class=attr__format__media_original

2- Plastik pervaneyi DC motora takalım ve silikon ile sabitleyelim.

class=attr__format__media_original

3- Maket kartondan 4 cm x 2 cm boyutlarında iki parça keselim.

class=attr__format__media_original

4- DC motoru, görseldeki gibi, kestiğimiz maket kartonları kullanarak köpük tabağa silikon ile sabitleyelim.

class=attr__format__media_original

class=attr__format__media_original

5- Pil yatağı ve devre anahtarını köpük tabağa silikon ile sabitleyelim ve iletken tel ile bağlantıları yapalım.

class=attr__format__media_original

class=attr__format__media_original

6- Pilleri pil yatağına takalım. Düzeneğimiz artık çalışmaya hazır.

class=attr__format__media_original

class=attr__format__media_original

 

Ne Oldu?

Devre anahtarını kapalı konuma getirdiğimizde pilde depolanan kimyasal enerji elektrik enerjisine dönüşür. Elektrik enerjisi iletken teller ile DC motora iletildiğinde, motor elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştürerek pervanenin hızla dönmesini sağlar ve yapay bir hava yastığı oluşturur. Bu sayede düzeneğimiz sürtünme kuvvetini yenerek harekete geçer. 

 

Hava yastıklı gemi olarak da adlandırılan, hem karada hem suda hem de buzda ilerleyebilen hovercraft da tıpkı düzeneğimizdeki prensip ile çalışır. Motorların çalışmasıyla birlikte pervaneler dönmeye başlar. Pervanelerin tabana doğru püskürttüğü hava sayesinde hovercraft hafifçe havalanır ve sürtünme kuvvetini yenerek hareket eder.

Kaynak:

  • Komisyon, 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınevi, Ankara, 2012.

Fizik-Kimya-Matematik

Prof. Dr. Levent Kurnaz, Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde maddenin dördüncü hâli olarak bilinen plazmanın özelliklerini ve nerelerde bulunduğunu açıklıyor.

Sert metallerin nanoparçacıklardan elde edildiği bir yöntem geliştirildi.