Yoksa Ağaçlar da mı Geceleri Uyuyor?

Fotosentez yapılan uzun bir günün sonunda bitkiler uyur mu diye merak eden bilim insanlarına göre bu sorunun cevabı aslında uykunun nasıl tanımlandığına bağlı. Örneğin bazı çiçeklerinin akşam kapanıp gündüz açılması, bazı küçük bitkilerin gece-gündüz döngüsüne uyum sağladığının bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Peki, ya ağaçlar gündüz veya gece olmasına bağlı olarak fiziksel değişim yaşar mı? Frontiers in Plant Science dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre evet, ağaçlar da kendi gece-gündüz döngülerine sahip.

Ağaçlarda gece meydana gelen değişimlerin gösterildiği çalışmada biri Finlandiya’da, diğeri Avusturya’da olan iki kayın ağacı incelendi. Eylül ayında gerçekleştirilen çalışmadaki ölçümler özellikle rüzgârsız ve yağışsız gecelerde yapıldı. Ağaçların dal ve yaprakları lazer tarama yöntemi ile belirli aralıklarla takip edildi. Birkaç dakika içinde ağacın üç boyutlu haritasının elde edildiği bu yöntem kullanılarak havanın kararmasıyla başlayan ölçümler, güneşin doğuşuna kadar belirli aralıklarla devam etti. Bu sayede güneş battıktan sonra ağaçta meydana gelen fiziksel değişimler tam olarak kaydedildi.

Elde edilen sonuçlara göre 5 metrelik bir kayın ağacının dal ve yaprakları geceleri yaklaşık 10 cm kadar aşağı düşüyor. Veriler büyük bir değişime işaret etmiyor, ancak ağaçların da diğer bitkiler gibi günlük ritimlerinin olduğunu açıkça gösteriyor. Çalışma, değişimin nedenini tam olarak açıklamasa da bu farkın hücrelerdeki su basıncının değişmesinden kaynaklandığı düşünülüyor.

Bitkilerdeki gece-gündüz değişimleri ile ilgili araştırmalar şimdiye kadar daha çok küçük bitkiler üzerinde yoğunlaştığı için ağaçlardaki değişimlerin ilk kez sayısal verilerle gösterildiği çalışma bu yönüyle önem taşıyor. Araştırmacılara göre, çalışmada kullanılan yöntemin geliştirilmesiyle bir ağacın gövde ve dallarındaki suyun hareketi, günlük su kullanımı ve iklime etkisi gibi pek çok bilgiye ulaşılarak ağaçların çok daha iyi anlaşılması mümkün olabilir.