Dünya ve Yaşam
Nurulhude Baykal
05/09/2019 - 15:52

Arılar Sembolleri Sayılarla Eşleştirebiliyor

Daha önce arıların sıfırı kavrayabildiği üzerine gerçekleştirilen araştırmayı yürüten ekip arıların sembolleri sayılarla eşleştirebildiğini keşfetti.

Yayın hakkı: RMIT University

Daha önce arıların sıfırı kavrayabildiği ve bu yüzden soyut matematikle ilgili kavramları anlamlandırabildiği üzerine bir araştırma yayımlanmıştı. Araştırmayı yürüten ekip arılar üzerinde çalışmaya devam etti ve önce arıların basit aritmetik işlemleri yapabildiğini sonra da arıların sembolleri sayılarla eşleştirebildiğini keşfetti. Araştırmanın sonuçları Procedings of the Royal Society B dergisinde yayımlandı.

Bazı maymun türlerinin ve kuşların da sayılarla sembolleri ilişkilendirme becerisine sahip olduğu biliniyordu ancak bu becerinin bir böcek türünde de geliştirilebileceği ilk defa bu çalışma ile gösterildi.

Araştırmada ilk olarak arılar iki gruba ayrıldı. Bir grup sayıları sembollerle, diğer grupsa sembolleri sayılarla eşleştirmek üzere eğitildi. Her iki grubun da eğitildikleri konuda başarılı olduğu ancak durum tersine çevrilmek istendiğinde, yani sayıları sembollerle eşleştiren gruptan sembolleri sayılarla eşleştirmesi istendiğinde, başarısız oldukları görüldü. Araştırmacılara göre bu durum, arı beyninde sayıları işlemek ve sembolleri anlamlandırmak üzere iki farklı bölge bulunmasından kaynaklanıyor. İnsan beyni için de aynı durum geçerli.

Yukarıda, araştırmada kullanılan semboller görülüyor. Her bir küme farklı değişkenler üzerinden arıların gerçekten sayı-sembol eşleştirmesini yapıp yapmadığını ölçmek üzere tasarlanmış. Birinci kümedeki kutucukların içindeki siyah şekillerin kapladığı alan aynı. Ancak aynı şekildeki sembollerin büyüklükleri, konumları ve sayıları farklı. Böylece arıların sembollerin sayısına mı yoksa kapladıkları alana mı baktıkları anlaşılmaya çalışıldı. İkinci kümedeki kutucukların içindeki şekillerin büyüklüğü aynı ancak kapladıkları alan, konumları ve sayıları farklı. Üçüncü kümedeki kutucuklarda ise rastgele konumlandırılıp renklendirilmiş, farklı şekillere sahip semboller yer alıyor. Bu küme, arıların renk değişikliği ile birlikte sembollerin boyut ve konumuna göre sayılarını doğru kavrayıp kavrayamadıklarını ölçmek üzere tasarlandı.

Araştırmacılar çalışmanın özellikle beynin işleyişi ile ilgili bilgi vermesi açısından önemli olduğunu ve insan beyninin matematiği kavrama sürecinin anlaşılmasında yararlı olacağını söylüyor. Ayrıca, dilin ortak sembollerle iletişim kurmak olduğu göz önünde bulundurulursa, çalışmanın hayvanlarla iletişim kurmamızın farklı yollarının geliştirilmesinde de kullanılabileceği düşünülüyor.

Dünya ve Yaşam

Küresel ısınmaya sebep olan iklim değişikliği, kutuplardaki havanın ve buzulların altındaki deniz suyunun sıcaklığının artmasına yol açıyor. Peki bu durum yeryüzündeki çölleşmeyi nasıl etkiliyor?

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde evde kolayca bulabileceğiniz malzemelerden biri olan mayayı kullanarak fermantasyonu gözlemliyoruz.