Fizik-Kimya-Matematik
Kıvanç Çefle
03/03/2020 - 17:06

Satranç - Mart 2020

Sevgili gençler, geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım: Franz Palatz, 1930.

Sevgili gençler,

Geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım:

Franz Palatz, 1930

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Çözüm:

1. Vd4! 2. Fc3! ve ardından 3. Vxg7 mat. Beyaz 1. Vd4 2. Fc3 hamle dizisiyle Zepler ikilemesini uyguluyor. Bu minyatür problem bütün basitliğine rağmen bir de tuzak içeriyor: 1. Ve5 2. Fc3 ve yine 3. Vxg7 engellenemez görünüyor. Oysa 1. Ve5? Şh7! 2. Fc3 Şh6! ve üçüncü hamlede mat yok. Doğru çözümdeyse beyaz  3. Vh4 hamlesi ile mat edebiliyor.

Şubat 2020 problemini Tuğra Özsoy, Furkan Yüzer ve Özgür Dinçer isimli okurlarımız doğru çözmüşler.

Gelelim bu ayın problemine:  

Samuel Loyd
Cincinnati Dispatch,1858

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

ABD’li Samuel Loyd’un (1840-1911) satranç kompozisyonu tarihinin en ünlü kurgucusu olduğunu söylemek abartı olmaz. Çocuk denecek yaşta problem kurmaya başlayan Loyd’un yapıtları, zekice kurgulanmaları, güç oluşları ve gülümseten tarzları ile öne çıkar. İnsanların satranç problemlerini ilgi çekici bulması ve sevmeye başlamasında büyük role sahiptir. Ayrıca kurduğu mantık ve matematik bilmeceleriyle kendisine matematik tarihinde de yer edinmiştir.

Problemin çözümü:

1. Fa8!! tehdit 2. Vb7 ve 3. Vh1 mat.
a)1…Aa7 (b6, d6, e7) 2. V(x)b6 ve 3. Vg1 mat;
b)1…f4 2. Vg6 ve 3. Vg1 mat

Beyazın tehdidinde 1. Fa8 ve 2. Vb7 hamleleri bir “ikileme” manevrası gibi görünse de filin vezire destek vermediğini görüyoruz. 1. Fa8 hamlesinin tek amacı vezirin a8-h1 çaprazı üzerinde hareket edebilmesini sağlamak, onun yolunu açmak. Buna “Loyd’un hat açma” (Loyd’s clearence) teması deniyor. Bu temada önce doğrusal hareketli bir taş, bir hat üzerinde (g2-a8 yönünde) hareket ederek  kritik bir karenin (burada b7) ötesine geçer. İkinci aşamada, bir diğer doğrusal hareketli taş aynı hatta gelir ve bu hat üzerinde ters yönde (örneğimizde b7-h1 yönünde) bir hamle yaparak mat eder. Bu tema Bristol temasına benzese de farklıdır.

Aşağıdaki problemin çözümünüzü de size bırakıyoruz. Bir ay sonra görüşmek üzere...

A. Jaquot, 1934

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Çözümünüzü göndermek için tıklayın.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.
 

Fizik-Kimya-Matematik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kendi yaptığımız spektroskobu kullanarak ışığı bileşenlerine ayırıyoruz.

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Eylül 2020 sorusu yayınlandı.