Antibiyotikler, modern tıbbın en önemli keşiflerinden biri. Bakterilerin neden olduğu birçok enfeksiyonun tedavisinde hâlâ büyük önem taşıyan bu ilaçlar, milyonlarca insanın yaşamını kurtardı. Ancak günümüzde antibiyotiklerin etkisini azaltan ciddi bir sorunla karşı karşıyayız: antibiyotik direnci. Antibiyotiklerin gereksiz ya da yanlış kullanımı, bakterilerin zamanla bu ilaçlara karşı dayanıklılık kazanmasına yol açabiliyor. Böylece daha önce kolaylıkla tedavi edilen bazı hastalıklar zamanla daha zor tedavi edilebilir hâle gelebilir. Bilim dünyası ise bilinen antibiyotiklerin yanı sıra dirençli bakterilerle mücadelede kullanılabilecek yeni ve umut verici stratejiler geliştiriyor.

Bir hidrolik presin altında ezilen içecek kutularını izlemek birçok kişiye ilginç hatta tatmin edici gelir. Özellikle içi sıvı dolu kutular sıkıştırılırken yüzeylerinde halka halka ilerleyen kıvrımlar oluşur. İlk bakışta rastgele oluşuyormuş gibi görünen bu desenlerin ardında ise şaşırtıcı bir matematiksel düzen yatıyor.

Kimya denildiğinde akla çoğu zaman çözücüler, sıvılar ve cam kaplar gelir. Bu da kimyasal reaksiyonların genellikle sıvı ortamlarda gerçekleştiği izlenimini doğurur. Oysa bazı reaksiyonlar yalnızca mekanik etkilerle de gerçekleştirilebilir.

Radar sistemlerine yakalanmadan hareket edebilmek modern askerî hava teknolojilerinin en önemli hedeflerinden biri. TUSAŞ tarafından geliştirilen Anka-3 gibi düşük radar görünürlüğüne sahip hava araçları, stealth (hayalet) teknolojileri sayesinde radar sistemleri tarafından daha zor tespit ediliyor. Peki hayalet uçaklar bunu nasıl başarıyor?

James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWUT) uzaya gönderilmesiyle birlikte evreni yalnızca görüntü elde etme düzeyinde değil, fiziksel yapısı ve oluşum süreçleri açısından da daha ayrıntılı inceleyebiliyoruz.

ChatGPT gibi yapay zekâ sistemleriyle sohbet ederken karşımızda bizi gerçekten anlayan biri varmış gibi hissedebiliriz. Peki bu sistemler gerçekten düşünüyor mu yoksa büyük miktarda veriden öğrendikleri örüntülerden yararlanarak mı yanıt üretiyor? Bu sorunun izini sürerken 1959 yılında "Makine düşünebilir mi?" sorusunu tartışmaya açan dünyaca ünlü matematikçimiz Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın görüşlerine ve günümüzde yapay zekâ üzerine yürütülen tartışmalara yakından bakıyoruz.

Ergenlik dönemi; nörobiyolojik, psikososyal ve fiziksel değişimlerin yoğunlaştığı, çocukluktan yetişkinliğe geçişin kritik bir evresidir. Bu süreçte uyku; öğrenme, dikkat, duygusal denge ve fiziksel gelişimin sağlıklı biçimde sürdürülmesinde temel bir rol oynar. Ancak günümüzde dijital cihazların yaygın kullanımı, özellikle de birden fazla ekranın aynı anda kullanılması, ergenlik dönemindeki bireylerin uyku düzenini giderek daha fazla etkiliyor. Peki bu dijital alışkanlıklar uykumuzu nasıl etkiliyor?

Yüksek enerjili ışınlar ve nanoparçacıkların birlikte kullanılması kanser tedavisini daha etkili hâle getirebilir mi? Bilim insanları, nanoteknoloji destekli radyoterapinin gelecekte daha güvenli ve hedefe yönelik tedavi stratejileri sunabileceğini öngörüyor.

Geometri; şekiller, çizimler ve günlük yaşamdaki uygulamaları nedeniyle matematiğin en eski alanlarından biridir. Ancak geometrik şekiller ne kadar açık görünürse görünsün matematikte onların doğruluğunu göstermek için ispata ihtiyaç vardır. Bu nedenle Öklid’den bu yana ölçü birimi olmayan cetvel ve pergel kullanılarak yapılan çizimler geometride önemli bir yer tutar. Bu çizimlerde sonucu belirleyen, açı ölçüleri ya da uzunluklar değil, şekiller arasındaki matematiksel ilişkilerdir.

İnternette bir video izlendiğinde kısa süre sonra benzer içeriklerin önerilmesi artık oldukça yaygın bir durum. Dijital platformlar, kullanıcıların daha önce izlediği, beğendiği, paylaştığı ya da üzerinde daha fazla zaman geçirdiği içerikleri analiz ederek ilgi alanlarına uygun içerikleri öne çıkarır. Bu süreç rastgele gerçekleşmez. İçerik önerileri belirli matematiksel modeller ve veri temelli kurallar doğrultusunda çalışan algoritmalar tarafından yürütülür. Bu noktada önemli bir soru ortaya çıkar: Algoritmalar gerçekten tarafsız sonuçlar üretebilir mi yoksa kullandıkları veriler ve tasarlanma biçimleri kararlarını etkiler mi?