Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP), dünyanın dört bir yanından devlet temsilcilerini, bilim insanlarını, sivil toplum kuruluşlarını ve gençleri iklim krizine çözüm aramak için bir araya getiriyor. 2026 yılında ise bu tarihî buluşmaya Türkiye ev sahipliği yapacak. 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya EXPO Center'da düzenlenecek COP31, iklim eylemi konusunda dünyanın en önemli toplantılarından biri olacak.

Hücre çeperlerinde kalsiyum karbonat biriktiren ve tatlı sularda bulunan bir kokolitofor türü (Hymenomonas roseola) İznik Gölü'nde artınca gölün rengi turkuaza döndü. İznik Gölü neredeyse bir aydır turkuazlar içinde!

İnsanlar yüzyıllardır karmaşık mühendislik sorunlarına çözümler arıyor. Oysa bu sorunların bazılarına yönelik ipuçları, milyonlarca yıldır doğada zaten kusursuzca çalışıyor. İşte doğadaki bu muazzam tasarımları, yapıları ve işlevleri inceleyip teknolojiye uyarlama bilimine biyotaklit (biyomimikri) diyoruz. Gelin, mühendislerin ve mimarların doğadan ilham alarak hayatımızı nasıl kolaylaştırdığına birlikte göz atalım.

Yeni satın aldığınız bir tavada yıllarca yapışma problemi yaşamadan yemek pişirebildiğinizi, yağmurlu bir günde montunuza düşen su damlacıklarının emilmeden kayıp gittiğini ya da hazır yemek restoranından aldığınız hamburger ambalajının yağı dışarı sızdırmadığını fark etmiş miydiniz? Günlük yaşamı kolaylaştıran bu özelliklerin arkasında çoğu zaman PFAS (Per- ve Polifloroalkil Maddeler) adı verilen kimyasallar bulunuyor. Ancak bu kimyasalların sağlığımız ve çevre üzerindeki etkilerine ilişkin önemli endişeler de var.

Hastaya dışarıdan uygulanan radyasyon dozunu artırmadan yalnızca tümör hücresi içindeki enerji birikimiyle radyasyonun kanser hücreleri üzerindeki etkisini güçlendirmek mümkün mü? Nanoparçacıklar üzerine yapılan araştırmalar bunun mümkün olabileceğini gösteriyor.

Bir suç işlendiğini düşünün. Olay yerine gelen polis ekipleri parmak izi, DNA örnekleri ve güvenlik kamerası kayıtları gibi delilleri topluyor. Peki gelecekte bunlara ek şüphelilerin beyin görüntüleri de incelenebilir mi? Bir kişinin suç işlemeye yatkın olup olmadığı yalnızca beynine bakılarak anlaşılabilir mi?

Günümüzde telefonumuz artık yalnızca iletişim kurduğumuz bir araç değil, kahvaltıda haber okuduğumuz, öğle arasında sosyal medyada gezindiğimiz, akşam yemeğinde ise kısa videolar izlediğimiz dijital bir eşlikçi olabiliyor. Bazen farkına bile varmadan bir elimiz çataldayken diğer elimiz telefon ekranına gidebiliyor. Peki, ekranın bizi meşgul ettiği bu anlarda tabağımıza ve bedenimizin gönderdiği sinyallere ne kadar dikkat ediyoruz?

Arkeolojide bilimsel analizler denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak Karbon-14 (¹⁴C) tarihlendirmesi gelir. Karbon-14, radyoaktif bir izotop kullanılarak organik kalıntıların yaşını belirlemeye yarayan önemli bir yöntemdir. Ancak arkeoloji araştırmaları yalnızca bir buluntunun kaç yıllık olduğunu belirlemekle sınırlı kalmaz. Günümüzde arkeologlar, geçmişte yaşamış insanların ve hayvanların nasıl beslendiğini, nerede yaşadığını ve çevrelerine nasıl uyum sağladığını da araştırmaktadır. Bu amaçla kullanılan en güçlü yöntemlerden biri, radyoaktif olmayan atom çeşitlerine dayanan kararlı izotop analizleridir.

Bir şemsiye neden bazen rüzgârda yukarı doğru savrularak ters döner? Hızla geçen bir trenin yanında durmak neden tehlikelidir? Parfüm şişesindeki sıvı, tek bir basışla nasıl ince damlacıklar hâlinde havaya karışır? Bu soruları yanıtlamak için, sıvı ve gazların hareketi sırasında hız ile basınç arasındaki ilişkiyi açıklayan temel fizik ilkelerinden biri olan Bernoulli ilkesine yakından bakalım.

Bir insanın vücudundaki farklı dokulardan alınan DNA örnekleri farklı sonuçlar verebilir mi? Kimerizm, genetik kimliğin her zaman düşündüğümüz kadar tek ve basit olmayabileceğini gösteren ilginç biyolojik olgulardan biridir.

Diş eti kanaması çoğu zaman küçük bir sorun gibi görülür. Oysa ağızda başlayan uzun süreli iltihap, bağışıklık sistemi ve kan dolaşımı yoluyla vücudun farklı bölgelerini etkileyebilir. Bilim insanları günümüzde ağız sağlığı ile beyin arasındaki bu olası bağlantıyı araştırıyor.

NASA’nın Dragonfly görevi, Satürn’ün en büyük uydusu Titan’da, yaşamın ortaya çıkmasına zemin hazırlayan kimyasal süreçleri araştıracak. Otomobil büyüklüğündeki sekiz rotorlu keşif aracının, Temmuz 2028’de uzaya gönderilmesi ve 2034’ün sonlarına doğru Titan’a ulaşması hedefleniyor.

Bir karınca yuvasının yanından geçtiğimizde çoğu zaman yalnızca küçük bir giriş deliği ya da hafif bir toprak kabartısı görürüz. Oysa bu mütevazı görünümün altında karmaşık bir yaşam alanı yer alır. Karınca yuvaları tüneller, odacıklar, girişler ve bazı türlerde havalandırmayı destekleyen açıklıklardan oluşan dinamik yapılardır. Bu yapılar çok sayıda işçi karıncanın bulundukları noktadaki sıcaklık, nem, toprak yapısı ve kimyasal izler gibi ipuçlarına verdiği basit tepkilerle ortaya çıkar. Bu nedenle karınca yuvaları, doğada merkezi bir yönetim olmadan düzenli yapıların nasıl oluşabildiğini gösteren dikkat çekici örneklerden biridir.

Obezite, günümüzde küresel ölçekte giderek büyüyen önemli bir halk sağlığı sorununa dönüşmüş durumda. Bu durum, yalnızca sağlık sistemleri üzerindeki yükü artırmakla kalmıyor, bireyler de beden algıları ve kilo kontrolü konusunda hissettikleri baskı nedeniyle hızlı, kolay sonuç alma arayışıyla kanıtlanmamış takviye ürünlerine ya da tıbbi gereklilik dışında kullanılan reçeteli ilaçlara yönelebiliyor. Son dönemde bunun en görünür örneklerinden biri, Ozempic®. Kimileri onu "mucize iğne" olarak nitelendiriyor kimileri ise kısa sürede yaşadıkları kilo kaybı deneyimleriyle gündeme taşıyor. Peki Ozempic gerçekte ne yapıyor? Vücutta hangi mekanizmaları harekete geçiriyor ve kimler için tasarlandı?

Sosyal medya günümüzde milyarlarca insanın günlük yaşamının ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş durumda. Sabah uyandığımızda ilk baktığımız yerlerden biri sosyal medya uygulamaları oluyor. Haberleri takip ediyor, arkadaşlarımızla iletişim kuruyor, yeni bilgiler öğreniyor, eğleniyor ve görüşlerimizi paylaşıyoruz. Özellikle gençler için sosyal medya yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda dünyayı anlamlandırma, gündemi takip etme ve kendini ifade etme ortamı olarak da işlev görüyor. Peki sosyal medya gerçekten yaşamımızı kolaylaştıran bir teknoloji mi? Yoksa görünürde sunduğu özgürlüklerin arkasında bazı riskler mi barındırıyor?

İstanbul Boğazı’nda deniz turkuaza döndü. Bu değişim iyi mi kötü mü? Ya da turkuaz deniz rengi ne anlama geliyor?

İnsanlar tehlike ve risk içeren bilgilere daha çok dikkat kesiliyor. Bunun insanın hayatta kalma becerileriyle ilişkili bir nedeni var: Tehlikeyi fark etmek, risklerden kaçınmayı kolaylaştırıyor. Peki bu durum dijital dünyada da geçerli olabilir mi? Her gün milyonlarca haberin üretildiği internet ortamında yapay zekâ sistemleri hangi haberleri daha görünür hâle getiriyor? Çevre haberleri söz konusu olduğunda neden yangın, sel, kuraklık ve diğer felaket konulu içeriklerle daha sık karşılaşıyoruz? Bu soruların yanıtı yalnızca yapay zekâ teknolojilerinde değil, dijital dünyada dikkatimizi nelerin şekillendirdiğinde de saklıdır.

Antibiyotikler, modern tıbbın en önemli keşiflerinden biri. Bakterilerin neden olduğu birçok enfeksiyonun tedavisinde hâlâ büyük önem taşıyan bu ilaçlar, milyonlarca insanın yaşamını kurtardı. Ancak günümüzde antibiyotiklerin etkisini azaltan ciddi bir sorunla karşı karşıyayız: antibiyotik direnci. Antibiyotiklerin gereksiz ya da yanlış kullanımı, bakterilerin zamanla bu ilaçlara karşı dayanıklılık kazanmasına yol açabiliyor. Böylece daha önce kolaylıkla tedavi edilen bazı hastalıklar zamanla daha zor tedavi edilebilir hâle gelebilir. Bilim dünyası ise bilinen antibiyotiklerin yanı sıra dirençli bakterilerle mücadelede kullanılabilecek yeni ve umut verici stratejiler geliştiriyor.

Bir hidrolik presin altında ezilen içecek kutularını izlemek birçok kişiye ilginç hatta tatmin edici gelir. Özellikle içi sıvı dolu kutular sıkıştırılırken yüzeylerinde halka halka ilerleyen kıvrımlar oluşur. İlk bakışta rastgele oluşuyormuş gibi görünen bu desenlerin ardında ise şaşırtıcı bir matematiksel düzen yatıyor.