Dünya ve Yaşam
Dr. Mahir E. Ocak
28/03/2021 - 09:00

Rejenerasyon Yeteneğine Sahip Deniz Salyangozları

Bir tür kabuksuz deniz salyangozunun kafalarını vücutlarından ayırıp yeni gövdeler büyütebildikleri keşfedildi.

Kafasını gövdesinden ayırmış bir kabuksuz deniz salyangozu

Bir grup Japon araştırmacı, bir tür kabuksuz deniz salyangozunun kafalarını vücutlarından ayırıp gövdelerini yeniden büyütebildiklerini keşfetti. Gözlemlenen rejenerasyonun (hasar gören veya kaybedilen dokuların ve organların yeniden oluşması) bugüne kadar bilinenler arasında en karmaşığı olduğu belirtiliyor. Özellikle rejenerasyonla yeniden bir kalp oluşması dikkate değer bulunuyor. 

Semenderler bir saldırgana yem olan kuyruklarını, biyoloji öğrencileri tarafından laboratuvar ortamında rejenerasyonu incelemek için kullanılan planaryalarsa tüm bedenlerini yeniden büyütebilir. Ancak kuyruk görece basit bir organdır, planaryaların vücut yapısı da pek karmaşık değildir. Bugüne kadar bütün vücudunu yeniden büyütebildiği bilinen canlıların en karmaşığı bir tür deniz üzümüdür. Ancak tüp benzeri bir görünüme sahip bu omurgasız deniz canlılarının da bir kalbi yoktur.

Araştırma ekibinin üyelerinden Sayaka Mitoh, deniz salyangozlarının rejenerasyon yeteneğini bir şans eseri fark etmiş. Dr. Mitoh, laboratuvarda başka bir konu üzerine çalışırken alglerle beslenmeye devam eden deniz salyangozu kafaları görmüş.

 

 

Araştırmacılar deniz salyangozlarını detaylı olarak incelediklerinde kafalarının arka bölgesinde oyuk benzeri bir yapı keşfetmişler. Salyangozlar rejenerasyona başlarken kafalarını bu bölgeden ayırıyorlar. Vücuttan ayrılan kafalar birkaç saat içinde beslenmeye başlıyor ve yaklaşık 20 gün içinde bütün gövde yavaş yavaş yeniden büyüyor. Kafadan ayrılan gövdeler ise bir süre yaşamaya devam ediyor ancak zamanla solgunlaşıp ölüyor. 

Kafanın gövdeden ayrılma süreci birkaç saat sürüyor. Bu yüzden rejenerasyonun yırtıcı deniz canlılarına karşı bir savunma işlevi gördüğü düşünülmüyor. Araştırmacılar, deniz salyangozlarının vücutlarına giren parazitlerle baş etmek için rejenerasyon yeteneklerini kullandığını düşünüyorlar. Başka bir deyişle deniz salyangozları vücutlarına giren parazitlerden kurtulmak için kafalarını gövdelerinden ayırıp yeni bir gövde oluşturuyor. Gözlemler de bu düşünceyi doğruluyor.

Konu ile ilgili detaylı bilgiye Current Biology’de yayımlanan makaleden ulaşabilirsiniz.

Dünya ve Yaşam

Bilimsel çalışmalar, 2100’e gelindiğinde Kuzey Yarım Küre’de senenin altı ayında yaz mevsimi yaşanacağını gösteriyor.

Yaz aylarında sıkça karşılaştığımız böcekler kışları genellikle daha az görünmeye başlar. Peki, böcekler kış aylarında soğuktan korunmak için neler yapıyor?