Bir karınca yuvasının yanından geçtiğimizde çoğu zaman yalnızca küçük bir giriş deliği ya da hafif bir toprak kabartısı görürüz. Oysa bu mütevazı görünümün altında karmaşık bir yaşam alanı yer alır. Karınca yuvaları tüneller, odacıklar, girişler ve bazı türlerde havalandırmayı destekleyen açıklıklardan oluşan dinamik yapılardır. Bu yapılar çok sayıda işçi karıncanın bulundukları noktadaki sıcaklık, nem, toprak yapısı ve kimyasal izler gibi ipuçlarına verdiği basit tepkilerle ortaya çıkar. Bu nedenle karınca yuvaları, doğada merkezi bir yönetim olmadan düzenli yapıların nasıl oluşabildiğini gösteren dikkat çekici örneklerden biridir.

Obezite, günümüzde küresel ölçekte giderek büyüyen önemli bir halk sağlığı sorununa dönüşmüş durumda. Bu durum, yalnızca sağlık sistemleri üzerindeki yükü artırmakla kalmıyor, bireyler de beden algıları ve kilo kontrolü konusunda hissettikleri baskı nedeniyle hızlı, kolay sonuç alma arayışıyla kanıtlanmamış takviye ürünlerine ya da tıbbi gereklilik dışında kullanılan reçeteli ilaçlara yönelebiliyor. Son dönemde bunun en görünür örneklerinden biri, Ozempic®. Kimileri onu "mucize iğne" olarak nitelendiriyor kimileri ise kısa sürede yaşadıkları kilo kaybı deneyimleriyle gündeme taşıyor. Peki Ozempic gerçekte ne yapıyor? Vücutta hangi mekanizmaları harekete geçiriyor ve kimler için tasarlandı?

Sosyal medya günümüzde milyarlarca insanın günlük yaşamının ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş durumda. Sabah uyandığımızda ilk baktığımız yerlerden biri sosyal medya uygulamaları oluyor. Haberleri takip ediyor, arkadaşlarımızla iletişim kuruyor, yeni bilgiler öğreniyor, eğleniyor ve görüşlerimizi paylaşıyoruz. Özellikle gençler için sosyal medya yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda dünyayı anlamlandırma, gündemi takip etme ve kendini ifade etme ortamı olarak da işlev görüyor. Peki sosyal medya gerçekten yaşamımızı kolaylaştıran bir teknoloji mi? Yoksa görünürde sunduğu özgürlüklerin arkasında bazı riskler mi barındırıyor?

İstanbul Boğazı’nda deniz turkuaza döndü. Bu değişim iyi mi kötü mü? Ya da turkuaz deniz rengi ne anlama geliyor?

İnsanlar tehlike ve risk içeren bilgilere daha çok dikkat kesiliyor. Bunun insanın hayatta kalma becerileriyle ilişkili bir nedeni var: Tehlikeyi fark etmek, risklerden kaçınmayı kolaylaştırıyor. Peki bu durum dijital dünyada da geçerli olabilir mi? Her gün milyonlarca haberin üretildiği internet ortamında yapay zekâ sistemleri hangi haberleri daha görünür hâle getiriyor? Çevre haberleri söz konusu olduğunda neden yangın, sel, kuraklık ve diğer felaket konulu içeriklerle daha sık karşılaşıyoruz? Bu soruların yanıtı yalnızca yapay zekâ teknolojilerinde değil, dijital dünyada dikkatimizi nelerin şekillendirdiğinde de saklıdır.

Antibiyotikler, modern tıbbın en önemli keşiflerinden biri. Bakterilerin neden olduğu birçok enfeksiyonun tedavisinde hâlâ büyük önem taşıyan bu ilaçlar, milyonlarca insanın yaşamını kurtardı. Ancak günümüzde antibiyotiklerin etkisini azaltan ciddi bir sorunla karşı karşıyayız: antibiyotik direnci. Antibiyotiklerin gereksiz ya da yanlış kullanımı, bakterilerin zamanla bu ilaçlara karşı dayanıklılık kazanmasına yol açabiliyor. Böylece daha önce kolaylıkla tedavi edilen bazı hastalıklar zamanla daha zor tedavi edilebilir hâle gelebilir. Bilim dünyası ise bilinen antibiyotiklerin yanı sıra dirençli bakterilerle mücadelede kullanılabilecek yeni ve umut verici stratejiler geliştiriyor.

Bir hidrolik presin altında ezilen içecek kutularını izlemek birçok kişiye ilginç hatta tatmin edici gelir. Özellikle içi sıvı dolu kutular sıkıştırılırken yüzeylerinde halka halka ilerleyen kıvrımlar oluşur. İlk bakışta rastgele oluşuyormuş gibi görünen bu desenlerin ardında ise şaşırtıcı bir matematiksel düzen yatıyor.

Kimya denildiğinde akla çoğu zaman çözücüler, sıvılar ve cam kaplar gelir. Bu da kimyasal reaksiyonların genellikle sıvı ortamlarda gerçekleştiği izlenimini doğurur. Oysa bazı reaksiyonlar yalnızca mekanik etkilerle de gerçekleştirilebilir.

Radar sistemlerine yakalanmadan hareket edebilmek modern askerî hava teknolojilerinin en önemli hedeflerinden biri. TUSAŞ tarafından geliştirilen Anka-3 gibi düşük radar görünürlüğüne sahip hava araçları, stealth (hayalet) teknolojileri sayesinde radar sistemleri tarafından daha zor tespit ediliyor. Peki hayalet uçaklar bunu nasıl başarıyor?

James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWUT) uzaya gönderilmesiyle birlikte evreni yalnızca görüntü elde etme düzeyinde değil, fiziksel yapısı ve oluşum süreçleri açısından da daha ayrıntılı inceleyebiliyoruz.

ChatGPT gibi yapay zekâ sistemleriyle sohbet ederken karşımızda bizi gerçekten anlayan biri varmış gibi hissedebiliriz. Peki bu sistemler gerçekten düşünüyor mu yoksa büyük miktarda veriden öğrendikleri örüntülerden yararlanarak mı yanıt üretiyor? Bu sorunun izini sürerken 1959 yılında "Makine düşünebilir mi?" sorusunu tartışmaya açan dünyaca ünlü matematikçimiz Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın görüşlerine ve günümüzde yapay zekâ üzerine yürütülen tartışmalara yakından bakıyoruz.

Ergenlik dönemi; nörobiyolojik, psikososyal ve fiziksel değişimlerin yoğunlaştığı, çocukluktan yetişkinliğe geçişin kritik bir evresidir. Bu süreçte uyku; öğrenme, dikkat, duygusal denge ve fiziksel gelişimin sağlıklı biçimde sürdürülmesinde temel bir rol oynar. Ancak günümüzde dijital cihazların yaygın kullanımı, özellikle de birden fazla ekranın aynı anda kullanılması, ergenlik dönemindeki bireylerin uyku düzenini giderek daha fazla etkiliyor. Peki bu dijital alışkanlıklar uykumuzu nasıl etkiliyor?

Geometri; şekiller, çizimler ve günlük yaşamdaki uygulamaları nedeniyle matematiğin en eski alanlarından biridir. Ancak geometrik şekiller ne kadar açık görünürse görünsün matematikte onların doğruluğunu göstermek için ispata ihtiyaç vardır. Bu nedenle Öklid’den bu yana ölçü birimi olmayan cetvel ve pergel kullanılarak yapılan çizimler geometride önemli bir yer tutar. Bu çizimlerde sonucu belirleyen, açı ölçüleri ya da uzunluklar değil, şekiller arasındaki matematiksel ilişkilerdir.