Eylül ayı, gökyüzünde yazdan sonbahara geçişin belirginleştiği bir dönemdir. Gecelerin giderek uzamasıyla birlikte gözlem için ayrılan zaman artarken yaz boyunca gökyüzüne hâkim olan takımyıldızların yanında sonbaharın karakteristik gök cisimleri de doğu ufkunda yükselmeye başlar. Gök adamızın zengin yıldız alanları gece boyunca gözlemlenebilirken karanlık gökyüzünde geçirilen sürenin uzaması derin uzay gözlemleri için önemli bir avantaj sağlar.

NASA’nın yeni nesil uzay gözlemevlerinden Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, evrenin temel sorularına yanıt aramak üzere fırlatılmaya hazırlanıyor. Hubble Uzay Teleskobu’ndakine yakın ayrıntı düzeyini çok daha geniş bir görüş alanıyla birleştirecek olan teleskop, 30 Ağustos 2026’da Türkiye saatiyle 14.26’da, SpaceX’in Falcon Heavy roketiyle ABD’nin Florida eyaletindeki NASA Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılacak.

Bir hayvan yaşam döngüsünü tamamladıktan sonra doğada ona ne olur? Ölü organizmaların ayrışmasında akla ilk olarak bakteriler ve mantarlar gelse de bu süreçte dikkat çekici bir böcek türü de önemli rol oynar: Dermestid böcekleri.

İnsan beyninin nasıl çalıştığına ilişkin bilgilerin tamamı laboratuvarlarda yapılan deneylerden elde edilmedi. Nörobilim tarihindeki bazı önemli keşifler, talihsiz kazalar veya ağır yaralanmalardan beklenmedik biçimde kurtulan insanların yaşadığı vakalar sayesinde ortaya çıktı. Peki, bir insanın kişiliğini ya da bazı yeteneklerini bir anda değiştirebilen bu olaylar beynimizi anlamamıza nasıl ışık tuttu?

Sosyal medyada gezinirken "Bu 5 belirtiye sahipseniz DEHB'li olabilirsiniz." şeklinde bir ifadeyle daha önce hiç karşılaştınız mı? Hiç DEHB'li olabileceğinizden şüphelendiniz mi? Son yıllarda DEHB tanısı alan birey sayısı arttı mı? Adını sıkça duyduğumuz DEHB nedir, gelin birlikte öğrenelim.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP), dünyanın dört bir yanından devlet temsilcilerini, bilim insanlarını, sivil toplum kuruluşlarını ve gençleri iklim krizine çözüm aramak için bir araya getiriyor. 2026 yılında ise bu tarihî buluşmaya Türkiye ev sahipliği yapacak. 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya EXPO Center'da düzenlenecek COP31, iklim eylemi konusunda dünyanın en önemli toplantılarından biri olacak.

Hücre çeperlerinde kalsiyum karbonat biriktiren ve tatlı sularda bulunan bir kokolitofor türü (Hymenomonas roseola) İznik Gölü'nde artınca gölün rengi turkuaza döndü. İznik Gölü neredeyse bir aydır turkuazlar içinde!

Hayallerindeki fikirleri tasarıma dönüştürmek isteyenler için TÜBİTAK Mağaza Ürünleri Tasarım Yarışması başlıyor!

İnsanlar yüzyıllardır karmaşık mühendislik sorunlarına çözümler arıyor. Oysa bu sorunların bazılarına yönelik ipuçları, milyonlarca yıldır doğada zaten kusursuzca çalışıyor. İşte doğadaki bu muazzam tasarımları, yapıları ve işlevleri inceleyip teknolojiye uyarlama bilimine biyotaklit (biyomimikri) diyoruz. Gelin, mühendislerin ve mimarların doğadan ilham alarak hayatımızı nasıl kolaylaştırdığına birlikte göz atalım.

Yeni satın aldığınız bir tavada yıllarca yapışma problemi yaşamadan yemek pişirebildiğinizi, yağmurlu bir günde montunuza düşen su damlacıklarının emilmeden kayıp gittiğini ya da hazır yemek restoranından aldığınız hamburger ambalajının yağı dışarı sızdırmadığını fark etmiş miydiniz? Günlük yaşamı kolaylaştıran bu özelliklerin arkasında çoğu zaman PFAS (Per- ve Polifloroalkil Maddeler) adı verilen kimyasallar bulunuyor. Ancak bu kimyasalların sağlığımız ve çevre üzerindeki etkilerine ilişkin önemli endişeler de var.

Hastaya dışarıdan uygulanan radyasyon dozunu artırmadan yalnızca tümör hücresi içindeki enerji birikimiyle radyasyonun kanser hücreleri üzerindeki etkisini güçlendirmek mümkün mü? Nanoparçacıklar üzerine yapılan araştırmalar bunun mümkün olabileceğini gösteriyor.

Bir suç işlendiğini düşünün. Olay yerine gelen polis ekipleri parmak izi, DNA örnekleri ve güvenlik kamerası kayıtları gibi delilleri topluyor. Peki gelecekte bunlara ek şüphelilerin beyin görüntüleri de incelenebilir mi? Bir kişinin suç işlemeye yatkın olup olmadığı yalnızca beynine bakılarak anlaşılabilir mi?

Günümüzde telefonumuz artık yalnızca iletişim kurduğumuz bir araç değil, kahvaltıda haber okuduğumuz, öğle arasında sosyal medyada gezindiğimiz, akşam yemeğinde ise kısa videolar izlediğimiz dijital bir eşlikçi olabiliyor. Bazen farkına bile varmadan bir elimiz çataldayken diğer elimiz telefon ekranına gidebiliyor. Peki, ekranın bizi meşgul ettiği bu anlarda tabağımıza ve bedenimizin gönderdiği sinyallere ne kadar dikkat ediyoruz?

Arkeolojide bilimsel analizler denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak Karbon-14 (¹⁴C) tarihlendirmesi gelir. Karbon-14, radyoaktif bir izotop kullanılarak organik kalıntıların yaşını belirlemeye yarayan önemli bir yöntemdir. Ancak arkeoloji araştırmaları yalnızca bir buluntunun kaç yıllık olduğunu belirlemekle sınırlı kalmaz. Günümüzde arkeologlar, geçmişte yaşamış insanların ve hayvanların nasıl beslendiğini, nerede yaşadığını ve çevrelerine nasıl uyum sağladığını da araştırmaktadır. Bu amaçla kullanılan en güçlü yöntemlerden biri, radyoaktif olmayan atom çeşitlerine dayanan kararlı izotop analizleridir.

TÜBİTAK Bilim Genç’in Periyodik Tablo mobil uygulaması, yenilenen arayüzü ve geliştirilen özellikleriyle karşınızda!

Bir şemsiye neden bazen rüzgârda yukarı doğru savrularak ters döner? Hızla geçen bir trenin yanında durmak neden tehlikelidir? Parfüm şişesindeki sıvı, tek bir basışla nasıl ince damlacıklar hâlinde havaya karışır? Bu soruları yanıtlamak için, sıvı ve gazların hareketi sırasında hız ile basınç arasındaki ilişkiyi açıklayan temel fizik ilkelerinden biri olan Bernoulli ilkesine yakından bakalım.

Satranç köşesinde bu ay Temmuz 2026 probleminin çözümüne ve Ağustos 2026 problemine yer veriyoruz.

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Ağustos 2026 sorusu yayınlandı.

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Temmuz 2026 sorusunun cevabı yayında.

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Ağustos 2026 sorusu yayında!

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Temmuz 2026 sorusunu doğru çözenler belli oldu.

Hiç fark ettiniz mi? Aynı hastalığa sahip iki kişi aynı ilacı aynı dozda kullanmasına rağmen biri kısa sürede iyileşirken diğeri beklenen faydayı göremeyebilir. Üstelik bazı kişiler ilacı herhangi bir sorun yaşamadan kullanırken bazılarında ciddi yan etkiler ortaya çıkabilir. Günlük yaşamda sıkça karşılaşılan bu farklılığın en önemli nedenlerinden biri genetik yapımızdır. İşte bu noktada karşımıza son yılların en dikkat çekici bilim alanlarından biri olan farmakogenetik çıkıyor. Farmakogenetik, genlerimizin ilaçlara verdiğimiz yanıtı nasıl etkilediğini araştıran bir bilim dalıdır.

Bir insanın vücudundaki farklı dokulardan alınan DNA örnekleri farklı sonuçlar verebilir mi? Kimerizm, genetik kimliğin her zaman düşündüğümüz kadar tek ve basit olmayabileceğini gösteren ilginç biyolojik olgulardan biridir.

Yapay zekâ sistemleri, bulut hizmetleri ve dijital platformlar büyüdükçe veri merkezlerinin enerji ihtiyacı da hızla artıyor. Bu artış, bazı araştırmacıları ve teknoloji şirketlerini alışılmadık bir fikri tartışmaya yöneltiyor: Veri merkezleri bir gün Dünya yörüngesinde kurulabilir mi?

Yaz gecelerinde kırlarda dolaşırken karanlıkta parlayan ateş böceklerini izlemek birçok kişiye etkileyici gelir. Onların parıltısı, doğadaki en dikkat çekici olaylardan biri olan biyoışıldamanın (biyolüminesans) yani canlıların ışık üretebilmesinin bir örneğidir. Ateş böcekleri ışıklarını yalnızca eş bulmak için değil, bazı durumlarda avlarını kandırmak için de kullanır. Gelin, ateş böceklerinin ışıklarla kurduğu bu karmaşık iletişim ağına yakından bakalım.

Diş eti kanaması çoğu zaman küçük bir sorun gibi görülür. Oysa ağızda başlayan uzun süreli iltihap, bağışıklık sistemi ve kan dolaşımı yoluyla vücudun farklı bölgelerini etkileyebilir. Bilim insanları günümüzde ağız sağlığı ile beyin arasındaki bu olası bağlantıyı araştırıyor.

NASA’nın Dragonfly görevi, Satürn’ün en büyük uydusu Titan’da, yaşamın ortaya çıkmasına zemin hazırlayan kimyasal süreçleri araştıracak. Otomobil büyüklüğündeki sekiz rotorlu keşif aracının, Temmuz 2028’de uzaya gönderilmesi ve 2034’ün sonlarına doğru Titan’a ulaşması hedefleniyor.

Bir karınca yuvasının yanından geçtiğimizde çoğu zaman yalnızca küçük bir giriş deliği ya da hafif bir toprak kabartısı görürüz. Oysa bu mütevazı görünümün altında karmaşık bir yaşam alanı yer alır. Karınca yuvaları tüneller, odacıklar, girişler ve bazı türlerde havalandırmayı destekleyen açıklıklardan oluşan dinamik yapılardır. Bu yapılar çok sayıda işçi karıncanın bulundukları noktadaki sıcaklık, nem, toprak yapısı ve kimyasal izler gibi ipuçlarına verdiği basit tepkilerle ortaya çıkar. Bu nedenle karınca yuvaları, doğada merkezi bir yönetim olmadan düzenli yapıların nasıl oluşabildiğini gösteren dikkat çekici örneklerden biridir.

Beynimiz her gün çok sayıda duyusal uyaranı ve bilgiyi işler. Bir yüzü tanımamız, bir şiiri ezberlememiz ya da yıllar önce yaşadığımız bir olayı hatırlamamız, yaklaşık 86 milyar sinir hücresinin oluşturduğu olağanüstü bir iletişim ağı sayesinde mümkün olur.

Obezite, günümüzde küresel ölçekte giderek büyüyen önemli bir halk sağlığı sorununa dönüşmüş durumda. Bu durum, yalnızca sağlık sistemleri üzerindeki yükü artırmakla kalmıyor, bireyler de beden algıları ve kilo kontrolü konusunda hissettikleri baskı nedeniyle hızlı, kolay sonuç alma arayışıyla kanıtlanmamış takviye ürünlerine ya da tıbbi gereklilik dışında kullanılan reçeteli ilaçlara yönelebiliyor. Son dönemde bunun en görünür örneklerinden biri, Ozempic®. Kimileri onu "mucize iğne" olarak nitelendiriyor kimileri ise kısa sürede yaşadıkları kilo kaybı deneyimleriyle gündeme taşıyor. Peki Ozempic gerçekte ne yapıyor? Vücutta hangi mekanizmaları harekete geçiriyor ve kimler için tasarlandı?