Bir insanın vücudundaki farklı dokulardan alınan DNA örnekleri farklı sonuçlar verebilir mi? Kimerizm, genetik kimliğin her zaman düşündüğümüz kadar tek ve basit olmayabileceğini gösteren ilginç biyolojik olgulardan biridir.

Yapay zekâ sistemleri, bulut hizmetleri ve dijital platformlar büyüdükçe veri merkezlerinin enerji ihtiyacı da hızla artıyor. Bu artış, bazı araştırmacıları ve teknoloji şirketlerini alışılmadık bir fikri tartışmaya yöneltiyor: Veri merkezleri bir gün Dünya yörüngesinde kurulabilir mi?

Yaz gecelerinde kırlarda dolaşırken karanlıkta parlayan ateş böceklerini izlemek birçok kişiye etkileyici gelir. Onların parıltısı, doğadaki en dikkat çekici olaylardan biri olan biyoışıldamanın (biyolüminesans) yani canlıların ışık üretebilmesinin bir örneğidir. Ateş böcekleri ışıklarını yalnızca eş bulmak için değil, bazı durumlarda avlarını kandırmak için de kullanır. Gelin, ateş böceklerinin ışıklarla kurduğu bu karmaşık iletişim ağına yakından bakalım.

Bir karınca yuvasının yanından geçtiğimizde çoğu zaman yalnızca küçük bir giriş deliği ya da hafif bir toprak kabartısı görürüz. Oysa bu mütevazı görünümün altında karmaşık bir yaşam alanı yer alır. Karınca yuvaları tüneller, odacıklar, girişler ve bazı türlerde havalandırmayı destekleyen açıklıklardan oluşan dinamik yapılardır. Bu yapılar çok sayıda işçi karıncanın bulundukları noktadaki sıcaklık, nem, toprak yapısı ve kimyasal izler gibi ipuçlarına verdiği basit tepkilerle ortaya çıkar. Bu nedenle karınca yuvaları, doğada merkezi bir yönetim olmadan düzenli yapıların nasıl oluşabildiğini gösteren dikkat çekici örneklerden biridir.

Obezite, günümüzde küresel ölçekte giderek büyüyen önemli bir halk sağlığı sorununa dönüşmüş durumda. Bu durum, yalnızca sağlık sistemleri üzerindeki yükü artırmakla kalmıyor, bireyler de beden algıları ve kilo kontrolü konusunda hissettikleri baskı nedeniyle hızlı, kolay sonuç alma arayışıyla kanıtlanmamış takviye ürünlerine ya da tıbbi gereklilik dışında kullanılan reçeteli ilaçlara yönelebiliyor. Son dönemde bunun en görünür örneklerinden biri, Ozempic®. Kimileri onu "mucize iğne" olarak nitelendiriyor kimileri ise kısa sürede yaşadıkları kilo kaybı deneyimleriyle gündeme taşıyor. Peki Ozempic gerçekte ne yapıyor? Vücutta hangi mekanizmaları harekete geçiriyor ve kimler için tasarlandı?

Sosyal medya günümüzde milyarlarca insanın günlük yaşamının ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş durumda. Sabah uyandığımızda ilk baktığımız yerlerden biri sosyal medya uygulamaları oluyor. Haberleri takip ediyor, arkadaşlarımızla iletişim kuruyor, yeni bilgiler öğreniyor, eğleniyor ve görüşlerimizi paylaşıyoruz. Özellikle gençler için sosyal medya yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda dünyayı anlamlandırma, gündemi takip etme ve kendini ifade etme ortamı olarak da işlev görüyor. Peki sosyal medya gerçekten yaşamımızı kolaylaştıran bir teknoloji mi? Yoksa görünürde sunduğu özgürlüklerin arkasında bazı riskler mi barındırıyor?

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Haziran 2026 sorusunun cevabı yayında.

İstanbul Boğazı’nda deniz turkuaza döndü. Bu değişim iyi mi kötü mü? Ya da turkuaz deniz rengi ne anlama geliyor?

Lise öğrencilerine yönelik Milli Teknoloji Atölyeleri Lise Yaz Okulu Eğitim Programı 2026 için başvurular başladı.

Bir sabah markete gittiğinizde ekmek fiyatlarının aşırı yükselmiş olduğunu düşünün. Bunun nedeni sadece buğday üretiminin azalması olmayabilir. Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan savaşlar, kuraklıklar, enerji krizleri veya ticarette ortaya çıkan aksaklıklar da soframıza gelen gıdaların fiyatını etkileyebilir. Bu nedenle tarım ve gıda, günümüzde yalnızca üretimle ilgili bir alan olarak değil, ülkelerin geleceğini etkileyen stratejik bir konu olarak görülüyor. Başka bir ifadeyle tarım ve gıda, bir millî güvenlik meselesi hâline geliyor.

İnsanlar tehlike ve risk içeren bilgilere daha çok dikkat kesiliyor. Bunun insanın hayatta kalma becerileriyle ilişkili bir nedeni var: Tehlikeyi fark etmek, risklerden kaçınmayı kolaylaştırıyor. Peki bu durum dijital dünyada da geçerli olabilir mi? Her gün milyonlarca haberin üretildiği internet ortamında yapay zekâ sistemleri hangi haberleri daha görünür hâle getiriyor? Çevre haberleri söz konusu olduğunda neden yangın, sel, kuraklık ve diğer felaket konulu içeriklerle daha sık karşılaşıyoruz? Bu soruların yanıtı yalnızca yapay zekâ teknolojilerinde değil, dijital dünyada dikkatimizi nelerin şekillendirdiğinde de saklıdır.

İklim değişikliği yalnızca hava sıcaklıklarının artması anlamına gelmiyor. Kuraklık, seller, orman yangınları ve aşırı hava olayları, temiz suya erişimden tarımsal üretime, sağlıktan yerleşim alanlarının güvenliğine kadar pek çok alanı etkileyebiliyor. Üstelik bu etkiler herkes tarafından aynı şekilde hissedilmiyor.

2026 Yılı TÜBİTAK Bilim Kampları için başvurular başladı.

Polen alerjisi denince çoğu kişinin aklına ilkbahar gelir. Oysa polen mevsimi yalnızca bahar aylarıyla sınırlı değildir. Ankara’da ve Türkiye’nin farklı bölgelerinde yapılan aerobiyolojik çalışmalar, polenlerin yılın büyük bir bölümünde havada bulunduğunu gösteriyor.

22 Mayıs Uluslararası Biyoçeşitlilik Günü kapsamında düzenlediğimiz fotoğraf yarışması sonuçlandı. Ülkemizin zengin biyolojik çeşitliliğini yansıtan fotoğraflar, jüri değerlendirmesi sonucunda belirlendi.

Sabah uyandığınızda giydiğiniz kıyafetlerin, sırtınıza aldığınız çantanın, belki de şu an üzerine oturduğunuz koltuğun kumaşının nasıl üretildiğini hiç merak ettiniz mi? Kullandığımız kumaşlar sadece moda dünyasının bir parçası değil, aynı zamanda malzeme ve tekstil bilimlerinin günlük yaşamımızdaki en önemli uygulama alanlarından biri.

Akıllı telefonlarımızın klavyelerinde sıkça kullandığımız bu küçük sarı yüzler ve semboller, mesajlarımızı destekleyen görseller olmaktan çıkıp 21. yüzyılın küresel iletişim unsurlarına mı dönüşüyor?

Bir düşünce nasıl oluşur? Bir hareketi nasıl başlatır ya da bir anıyı nasıl hatırlarız? Bu soruların yanıtı, beynimizde sürekli işleyen bir iletişim ağıyla ilgilidir. Bu ağda bilgi, elektriksel ve kimyasal sinyaller aracılığıyla iletilir.

Yüksek enerjili ışınlar ve nanoparçacıkların birlikte kullanılması kanser tedavisini daha etkili hâle getirebilir mi? Bilim insanları, nanoteknoloji destekli radyoterapinin gelecekte daha güvenli ve hedefe yönelik tedavi stratejileri sunabileceğini öngörüyor.

Fikirlerimizi gerçeğe dönüştürmenin, araştırma yapmanın ve üretmenin arkasındaki temel motivasyon nedir? Bir yarışma için atılan ilk adım, geleceğimizi ve kariyerimizi nasıl şekillendirir?

Uluslararası Biyoçeşitlilik Günü her yıl 22 Mayıs’ta yeryüzündeki canlı çeşitliliğinin önemine dikkat çekmek amacıyla kutlanıyor. Biz de bu amaçla biyoçeşitlilik temalı ödüllü bir fotoğraf yarışması düzenliyoruz.

Başınız ağrırken sevdiğiniz bir şarkıyı açıp bir süre sonra rahatladığınızı hissettiğiniz oldu mu? Bu durum bir tesadüf olmayabilir. Müziğin sağlıkla ilişkisi üzerine son yıllarda yapılan çalışmalar, müziğin ağrı deneyimini etkileyebildiğini gösteriyor. Peki bu etki nasıl ortaya çıkıyor?

“Hayalimdeki Laboratuvar” konulu Resim Yarışmasının ön değerlendirme sonucuna göre; ilkokul kategorisinden 131, ortaokul kategorisinden ise 228 eser olmak üzere toplam 359 eser finale kaldı.

Katılım sertifikanıza aşağıda verilen bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Yapay zekâ, kısa bir zaman içinde günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Peki bu hızlı yükselişin ardında, geleceği kim yazıyor?

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Nisan 2026 sorusunun cevabı yayında.

Bilim Genç Kafede Bilim etkinlikleri, Mayıs ayında da gençleri ve bilim meraklılarını uzmanlarla bir araya getirmeye devam ediyor.

Heyelanlar, daha çok ani ve yıkıcı afetler olarak görülse de aslında Dünya’nın yüzeyini sürekli şekillendiren ve ekosistemlerden iklim sistemlerine kadar uzanan geniş etkilere sahip jeolojik süreçlerdir.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’na özel hazırladığımız bilgi yarışmasının sonuçları belli oldu.

Telefonumuzun sessizde hatta kapalı olsa bile yalnızca yakınımızda bulunması dikkatimizi biz fark etmeden etkileyebilir. Araştırmalar, bu etkinin düşündüğümüzden daha güçlü olabileceğini gösteriyor.

Vücudunuzu yaşayan devasa bir şehir olarak hayal edin. DNA, bu şehrin nasıl kurulacağını gösteren plandır. Proteinler, bu planı ayakta tutan ve işleri yürüten görevlilerdir. Metabolomik ise bu şehrin o anki trafiğidir. Hangi yolların tıkalı olduğu, hangi araçların hareket hâlinde olduğu ve nerede ne kadar enerji harcandığı, küçük moleküller olan metabolitlerin izinden okunur. Kısacası genler biyolojik yapımıza yani o şehrin potansiyeline işaret ederken metabolomik, şehrin o anki yaşam akışını ortaya koyar.

Musluğu açtığımızda akan suyun belki de milyonlarca yıl önce bir dinozorun içtiği suyla aynı olabileceğini hiç düşündünüz mü? Ya da yağmur damlalarının bir zamanlar okyanusta dalgalarla savrulduğunu? Kulağa şaşırtıcı gelse de bu mümkün. Çünkü Dünya’daki su, sürekli dolaşım hâlindedir. İşte bu dolaşıma hidrolojik döngü yani su döngüsü denir.

Bu yazıda Akdeniz’in en büyük endemik iki kabuklusu olan pinaların Marmara Denizi’ndeki izini sürüyor, sahada yapılan gözlemlerden bilimsel bulgulara uzanan bir araştırma sürecine tanıklık ediyoruz. Çanakkale Boğazı’nda belirlenen bir ekolojik eşik, denizlerin ne kadar hassas dengeler üzerinde durduğunu gösteriyor. Ancak anlatılanlar yalnızca bir sonuca değil, yeni sorulara da işaret ediyor.

Girdiğimiz mağazada çalan bir müzik, farkında olmasak da orada ne kadar vakit geçireceğimizi, hangi ürünlere yöneleceğimizi ve ne kadar harcama yapacağımızı etkileyebilir. Peki bu görünmez etki nasıl ortaya çıkıyor?

Hawaii kıyılarında yaşayan kısa kuyruklu Hawaii kalamarı, vücudunda barındırdığı ışık üreten bakteriler sayesinde deniz tabanına düşen gölgesini neredeyse tamamen ortadan kaldırabilir. Bu dikkat çekici uyum, hayvanlar ve mikroorganizmalar arasında görülen en etkileyici simbiyotik ilişkilerden biridir.

Bitkiler bize yeşil görünür. Ancak bu renk, bitkinin doğrudan kendi yapısından kaynaklanan bir renk değil, ışığın bitki hücrelerindeki pigmentlerle etkileşiminin bir sonucudur.

Telefonunuzu her elinize aldığınızda sosyal medyada sizi bekleyen beğenileri kontrol etme isteği duyuyorsanız yalnız değilsiniz. Üstelik bu davranış yalnızca bir alışkanlık değil, beynimizin ödül ve motivasyon sistemleriyle yakından ilişkili. Peki sosyal medyadaki küçük bir “beğeni” bizi neden bu kadar etkiliyor?

Mendel’in bezelye bitkileriyle gerçekleştirdiği çaprazlama deneyleri, bezelyelerin şaşırtıcı bir düzen sergilediğini gösterir ve bu saptama hâlâ belli ölçüde geçerlidir. Ancak doğada genler çoğu zaman bu basit tabloyla sınırlı kalmaz. Kalıtım, çok daha karmaşık hatta beklenmedik biçimlerde işler.

Doğadaki birçok canlı, Dünya’nın manyetik alanını algılayarak yönünü bulabiliyor. Bilim insanları bu canlıların yön bulma yeteneklerini inceledikçe sandığımızdan çok daha karmaşık ve etkileyici mekanizmalarla karşılaşıyor. Fare kulaklı yarasalar da bu şaşırtıcı yeteneğe sahip canlılardan biri.

Teknolojik gelişmeler yalnızca sanayiyi değil, tarımı da dönüştürüyor. Günümüzde üretim süreçlerinin dijital verilerle desteklenmesi hem verimliliği artırıyor hem de çevresel etkileri azaltmayı hedefliyor.